دکتر نوید حسینی علائی
استادیار گروه مهندسی معدن - دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب
پایان نامه
پایان نامه کارشناسی ارشد
 
مراحل تصویب پایان‌نامه کارشناسی ارشد

- اخذ درس پایان‌نامه در زمان ثبت نام به صورت اینترنتی
- انتخاب موضوع کلی پایان‌نامه، انجام مطالعات اولیه و بررسی سابقه تحقیق
- انتخاب استاد راهنما با توجه به موضوع و زمینه پژوهش و ارتباط آن با تخصص استاد راهنما
- مراجعه به استاد راهنما، تشریح موضوع پژوهش و انتخاب استاد مشاور بر اساس نظر استاد راهنما
- مراجعه به استاد مشاور و تشریح موضوع پژوهش (حداقل یکی از استادان راهنما یا مشاور، ترجیحا استاد راهنما، باید عضو هیئت علمی تمام وقت دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب باشند)
- مراجعه به پژوهش دانشکده برای اطمینان از ظرفیت خالی استاد راهنما و استاد مشاور (در صورت نبود ظرفیت خالی مراحل 3 تا 5 باید تکرار شوند)
- دانلود فرم پیشنهادیه پایان‌نامه کارشناسی ارشد از سایت دانشگاه و تکمیل آن تحت نظارت استادان راهنما و مشاور
- اخذ امضاء استادان راهنما و مشاور بر روی فرم تکمیل شده پیشنهادیه پایان‌نامه کارشناسی ارشد (به صورت تایپ شده) و ارائه به گروه برای تعیین داور (معمولا پس از دو روز کاری استاد داور تعیین می شود)
- مراجعه به استاد داور و ارائه پیشنهادیه (که به امضاء اساتید راهنما و مشاور رسیده است)، انجام اصلاحات مورد نظر استاد داور و اخذ امضاء استاد داور
- اخذ امضاء از استادان دیگر کارشناسی ارشد گروه استخراج بر روی فرم پیشنهادیه
- تحویل فرم تکمیل شده به گروه جهت ارزیابی نهایی و پیگیری از گروه جهت ارسال فرم به پژوهش
- پیگیری از پژوهش به منظور تایید و ثبت پایان‌نامه
- نزدیک ترین زمان دفاع دانشجو شش ماه پس از تصویب پیشنهادیه در پژوهش می‌باشد
مراحل دفاع پایان‌نامه کارشناسی ارشد

- دريافت فرم آمادگی دفاع از سایت دانشگاه
- تکمیل و امضاء فرم آمادگی دفاع توسط استادان راهنما و مشاور (البته بدون درج تاریخ جلسه دفاع)
- ارائه فرم امضاء شده همراه با یک نسخه از پایان‌نامه (که به طور دقیق مطابق فرمت دانشگاه آماده شده و به تایید استادان راهنما و مشاور نیز رسیده باشد) به مدیر گروه
- تعیین داور پایان‌نامه در گروه (معمولا این مرحله دو روز کاری زمان می‌برد)
- مراجعه به استاد داور و ارائه نسخه نهایی پایان‌نامه
- هماهنگ کردن زمان جلسه دفاع با استادان راهنما، مشاور، داور و مدیر گروه
- تهیه آگهی اعلام جلسه دفاع و نصب آن در برد گروه و ساختمان تحصیلات تکمیلی
- ارسال متن کامل پایان‌نامه به آدرس ایمیل گروه (mining.thesis1391@gmail.com) با فرمت ورد و پی دی اف
- انجام سایر امور اداری از جمله دعوت نامه اساتید، گرفتن سالن و غیره.
نکات مهم در نگارش پایان‌نامه کارشناسی ارشد

- دانشجو در زمان نگارش پایان‌نامه باید همواره این مطلب را در نظر داشته باشد که برای چه کسی می‌نویسد. یک پایان‌نامه کارشناسی ارشد باید برای یک نفر کارشناس (لیسانس) تازه فارغ‌التحصیل که دارای سطح علمی بالاتری از سطح متوسط است، نوشته شود. البته ممکن است رشته تحصیلی این کارشناس با موضوع پایان نامه متفاوت باشد، ولی زمینه درسی آن دو، مشابهند؛ مثلا: یک پایان نامه در رشته مهندسی معدن باید برای یک تازه فارغ‌التحصیل کارشناسی دوره‌های مهندسی قابل درک باشد.

- گنجاندن هر جمله و یا هر کلمه باید حتما به کیفیت مطالب بیفزاید (هر چند اندک) و در غیر این صورت آن جمله یا کلمه باید حذف شود.

- در زمان خواندن پایان نامه، فرض خواننده بر این است که نویسنده تمام مطالب را از تراوش فکری خودش نوشته، مگر در مورد جملاتی که از جایی اقتباس شده که در این صورت بایستی فقط در انتهای آن جملات یا حتی کلمات، شماره مرجع مورد استفاده گنجانده شود. بدین ترتیب نویسنده به خواننده می‌فهماند که بیشتر جملات را خودش نوشته است و این برای او یک امتیاز محسوب می‌شود.

- ساختار کلی پایان‌نامه، شامل مقدمه، بدنه تحقیق و مؤخره است؛ یعنی نویسنده باید خواننده را ابتدا از دور و بتدریج به طرف موضوع اصلی پایان نامه هدایت کند. سپس مدتی او را در بطن موضوع مورد تحقیق نگه داشته و سر انجام به او کمک کند که با گرفتن نتیجه‌ای از مطلب خارج شود.

- اگر فرض شود یک پایان‌نامه معمولی هفت فصل دارد، دو فصل اول آن باید مقدمه‌ای باشد، یعنی این دو فصل باید خواننده را از دور به اصل مطلب نزدیک کند. فصل‌های سوم و چهارم، بدنه تحقیق (کارهای آزمایشگاهی، مدل سازی، پردازش اطلاعات و غیره) و فصل‌های پنجم و ششم باید شامل تجزیه و تحلیل نتایج باشد. در انتها، فصل هفتم با عنوان نتیجه خواهد آمد. فصل نتیجه باید کوتاه باشد و فقط دارای نتایج اصلی و مهم بدست آمده، آن هم بطور خلاصه باشد. در این فصل تجزیه و تحلیل آورده نمی‌شود، بلکه تجزیه و تحلیل مطالب مورد تحقیق در دو فصل قبل از این فصل گنجانده می‌شوند. حداقل حجم این فصل یک صفحه و حداکثر آن سه صفحه است.

- دو فصل اول باید طوری انتخاب شود که خواننده از دور به موضوع پایان نامه نزدیک شود.

- در فصل‌های سوم و چهارم، موضوع کلی پایان‌نامه آورده می‌شود. معمولا روش تحقیق توسط استاد راهنما و مطابق گرایش دانشجو و نوع و عنوان پایان نامه انتخاب و یا تایید می‌شود؛ مثلا: در یک پایان نامه آزمایشگاهی، این فصل ها شامل تعداد زیادی آزمایش بر روی نمونه‌ها است، اما در پایان‌نامه‌ای که موضوع آن ارائه یک مدل ریاضی است، این فصل‌ها باید شامل جمع آوری اطلاعات و پردازش آنها باشد.

- در فصل‌های پنجم و ششم، باید بدنه تحقیق (مبنی مطالب فصل‌های سوم و چهارم) مورد تجزیه و تحلیل قرار گیرد. این دو فصل شامل جداول، نمودارها، مدل‌های تکمیلی و غیره خواهد بود. تقسیم‌بندی مطالب بین این دو فصل هم به این طریق است که کارهای تحلیلی محاسباتی در فصل چهارم و کارهای تحلیلی کیفی در فصل پنجم گنجانده می‌شود.

- بجز فصل‌های فوق، بخش‌های چکیده، مقدمه، قدردانی و فهرست مطالب، شکل‌ها و جدول‌ها در ابتدای پایان نامه و بخش‌های فهرست منابع و پیوست‌ها (در صورت نیاز) در انتهای پایان نامه گنجانده می‌شوند.

- فهرست مطالب پایان نامه باید کوتاه و مختصر باشد و ترجیحا از دو صفحه بیشتر نباشد. همچنین اگر زیر فصل‌ها شماره گذاری می‌شوند، تعداد آن‌ها، هرگز از چهار و یا حتی از سه شماره بیش‌تر نشود؛ به عنوان مثال: 3- 2- 1- 4

- ویرایش فنی، برای کمک به درک بهتر مطالب توسط خواننده، مهم است. ویرایش فنی یعنی هر فصل در جای خودش نوشته شود و در هر فصل، هر بخش، هر پاراگراف و حتی هر مطلب با مطالب قبل و بعد خود هماهنگ باشد. حفظ یکنواختی در سراسر پایان‌نامه اهمیت زیادی دارد.

- ویرایش ادبی هم مسأله مهمی است که باید در طول پایان نامه رعایت شود. زیبایی نگارش در فصول اول و دوم، اهمیت بیشتری دارد. جملات بایستی، آسان، روان و زیبا و حداکثر در دو خط نوشته شوند. پاراگراف‌ها نیز باید در حد امکان کوتاه (کمتر از 10 خط) باشند. از ویرگول باید به اندازه مورد نیاز استفاده شود (نه خیلی زیاد و نه خیلی کم). اگر از ویرگول زیادی استفاده کنید خواننده ممکن است فرض کند که جملات را از انگلیسی به فارسی ترجمه کرده‌اید. از طرف دیگر، اگر از ویرگول کم استفاده شود، جملات شما بیشتر جنبه اداری و موعظه‌ای خواهند داشت که جملات مناسبی برای پایان‌نامه نیستند.

- هر کلمه ای که نوشته می شود، باید منظوری را برساند و از نوشتن کلمات بی‌دلیل پرهیز شود؛ مثلا: اگر نوشته شود کشور ایران، یکی از دو کلمه اضافی است؛ چون خواننده می‌داند که ایران یک کشور است. استفاده از کلمات مترادف در یک عبارت، ممنوع است؛ مثلاً: «ذخیره‌ای بزرگ و حجیم»، «یک روش استخراج ارزان و کم هزینه» و عباراتی از این قبیل.

- نویسنده همواره باید سعی کند با دقت زیاد بنویسد، یعنی از بی‌مبالاتی پرهیز کند؛ مثلا: جمله «هزینه استخراج هر تن ماده معدنی در این معدن، تقریبا 12.698 ریال است»، جمله‌ای بی‌مبالات است؛ چون عدد 12.698 تقریبی نیست؛ بلکه دقیق است.

- کلمات مرکب را باید تا حد امکان جدا از هم نوشت؛ مانند: (میشود: می‌شود)؛ (روشها: روش‌ها)؛ (هیچکدام: هیچ‌کدام) برای جدا کردن کلمات از ترکیب کلیدهای Ctrl + Shift و 2 استفاده کنید.

- مجهول نویسی در پایان نامه ضرورت دارد؛ به عنوان مثال: (نوشته ام: نوشته شده است)؛ (آزمایش کردم: آزمایش شد)؛ (توضیح دادیم: توضیح داده شد)

- از زیرنویس فقط بایستی برای کلمات خاص؛ مانند نام افراد استفاده کرد. هم چنین در جایی که باید مطلبی برای خواننده روشن‌تر شود از زیر نویس استفاده می‌شود. به هیچ وجه واژه معادل انگلیسی کلمات غیر خاص در زیر نویس نباید نوشته شود.

- نام افراد باید به صورت فارسی و بدون لقب نوشته شود؛ مثلا: «هارت من6 عقیده دارد . . . . » و یا «قزوینیان این مطلب را بخوبی در کتاب خود توضیح داده است.» در این‌جا شماره 6 مربوط به زیرنویس (Hartman) و شماره 14 مربوط به مرجع مورد استفاده می‌باشد.

- رعایت روش صحیح مرجع دادن، موضوع مهمی است. شماره مرجع باید دقیقا بر روی یا در جلوی مطلب خاصی که از جایی نقل شده گنجانده شود. گذاشتن شماره مرجع بر روی یک تیتر و یا در انتهای یک پاراگراف، بدین معنی است که آن مطالب به طور کامل از مرجع مورد اشاره برداشته شده که کاری ناپسند است؛ چرا که مطالب پایان‌نامه باید نتیجه فکر و تحقیق نویسنده آن باشد. جملات عام، نیازی به مرجع‌گذاری ندارند؛ مثلا: جمله «روش جبهه کار طولانی، یکی از روش‌های پر تولید معدن کاری است» نیازی به مرجع ندارد؛ بنابراین حتی اگر این جمله عینا از جایی اقتباس شده، نباید برای آن مرجع داد. مرجع دادن برای جملاتی از این قبیل، مانند این است که بر روی عبارت «5 = 2 + 3» مرجع داده شود: «کتاب ریاضی اول دبستان».

- باید سعی کرد از کلمه «بسیار» و کلماتی نظیر آن، در پایان‌نامه استفاده نشود. استفاده از این کلمه، درستی مطلب را زیر سؤال می‌برد. اصولا اگر مطلبی درست است، نیازی به تأکید بر آن نیست و در پایان‌نامه فرض بر این است که تمامی نوشته‌ها درست است.

- از آن جا که پایان‌نامه، یک نوشته منحصرا علمی و فنی است، استفاده از عبارات احساسی؛ مانند «امید است، ایران عزیز ما، کارگران زحمت کش معادن و شبیه اینها جایز نیست.

- نوع نوشتن در پایان‌نامه، با نوشته‌های دیگر؛ نظیر نوشته‌های اداری، کتابی یا جزوه‌ای، داستانی، موعظه‌ای و غیره متفاوت است؛ مثلا: استفاده از کلمه «علیهذا» در نوشتن یک نامه اداری مرسوم است، اما در پایان‌نامه استفاده از این کلمه شایسته نیست. همچنین گنجاندن فرمول‌های متعددی که از کتاب‌ها اقتباس شده، در یک جزوه درسی لازم است، در صورتی که در یک پایان‌نامه هرگز ضرورت ندارد. حتی استفاده از زمان‌های مختلف فعل‌های «گشتن» و «نمودن» در پایان‌نامه مناسب نیست.

- به کار بردن کلمات کیفی در پایان نامه صحیح نیست؛ به عنوان مثال: نباید نوشت «هوا خوب است». در این مورد باید دمای هوا را ذکر کرد و آن گاه قضاوت در مورد خوب یا بد بودن هوا بر عهده خواننده است. همچنین به جای نوشتن «این ماشین سنگین است»، بهتر است وزن ماشین نوشته شود، یا این که اشاره شود این ماشین برای چه کاری سنگین است. بنابر این یا باید منظور از نوشته دقیقا مشخص شود و یا قضاوت به عهده خواننده واگذار شود.

- اعداد معمولا باید به صورت گرد شده نوشته شوند و حدود گرد کردن را هم نویسنده باید تشخیص دهد. ممکن است در برخی موارد، تا دو رقم اعشار هم لازم باشد، اما در مواردی باید اعداد را به میلیون و یا میلیارد گرد کرد؛ مثلا: اگر میزان ذخیره یک معدن سنگ آهن 598.627.261 تن برآورد شده است، باید آن را 600 میلیون تن ذکر کرد. همچنین در عددهای بزرگ، باید برای جدا کردن هر سه رقم، از ویرگول (فارسی یا انگلیسی) استفاده کرد. در این مورد، استفاده از ممیز اشتباه است. این مطلب در مورد اعداد پولی از اهمیت زیادی برخوردار است. نوشتن اعداد بزرگ و تا آخرین ریال تنها کار خواندن و فهمیدن را برای خواننده مشکل می کند. با گرد کردن و خلاصه کردن می توان به خواننده کمک کرد که بجای تلاش در درست خواندن اعداد، بیشتر به درک اصل مطلب بپردازد. برای تشخیص این مطلب که تا کجا اعداد باید گرد شوند باید به این موضوع اندیشیده شود که کدام طریقه برای خواننده مفید ترین است.

- بخش فهرست منابع نیز مهم است و باید طوری تنظیم شده باشد که خواننده براحتی بتواند منبع مورد نظر را بیابد. بهترین طریقه نوشتن فهرست منابع عبارت است از: 14 - قزوینیان، عبدالهادی؛ مکانیک سنگ پیشرفته در معادن ایران؛ دانشگاه صنعتی امیر کبیر؛ 1383.
Copyright © 2010 by Dr. Navid Hosseini-Alaee  ·  All Rights reserved  ·  E-Mail: info@navidhosseini.ir
اهداف پایان‌نامه کارشناسی ارشد

- انجام یک دوره کامل از یک فرآیند مهندسی در رابطه با حل مسأله تحقیق تا رسیدن به نتیجه پایانی و مورد انتظار بر اساس عنوان تحقیق.
- ارائه یک مدل کلی در خصوص حل مسأله مورد نظر بر اساس یکی از روش های تحلیلی، تجربی، عددی، آماری و غیره مستقل از مطالعه موردی مورد نظر در پروژه.
- پیاده سازی و استفاده از یکی از مدل های موجود یا تکنیک های مهندسی رایج در خصوص موضوعی که تا کنون با استفاده از آن مدل و یا تکنیک بررسی نشده است.
- پیاده سازی هریک از موارد فوق در یک مطالعه موردی الزامی است. داده ها می توانند واقعی یا مصنوعی باشند.
چارچوب پایان‌نامه کارشناسی ارشد

- صفحه به نام خدا
- صفحه جلد
- صفحه یا صفحات قدردانی و سپاسگزاری

- چکیده (در یک صفحه نوشته شود)
شرح خلاصه مسأله مورد بحث
اشاره به اهمیت موضوع تحقیق
اشاره به روش مورد استفاده در مطالعه موردی
نتایج مطالعه موردی
نتایج کلی تحقیق

- فهرست مطالب
- فهرست جداول (در صورت صلاحدید طبق نظر استاد راهنما و مشاور)
- فهرست اشکال (در صورت صلاحدید طبق نظر استاد راهنما و مشاور)

- مقدمه
شرحی مفصل از مسأله
شرحی بر ضرورت انجام تحقیق
اشاره فهرست وار به سوابق تحقیق
اشاره به ضرورت انجام تحقیق بر اساس سابقه تحقیق
شرحی مختصر در خصوص روش مورد استفاده برای حل مسأله
اشاره به ورودی ها و خروجی ها در روش مورد نظر
ارائه بخش های مختلف تحقیق

- فصل اول: چارچوب تحقیق
بیان مسأله
ضرورت انجام تحقیق
تعاریف (واژه ها و اصطلاحات تخصصی موضوع تحقیق)

- فصل دوم: سابقه تحقیق
ارائه شرحی کاملا خلاصه از تمام آثار علمی چاپ شده در خصوص مسأله تحقیق
ارائه بحثی نقادانه بر هر یک از آثار مذکور
ارائه جدولی شامل معرفی و نتایج نقادانه هر یک از سوابق تحقیق
شرحی بر ضرورت انجام تحقیق با توجه به نتایج سابقه تحقیق

- فصل سوم: ارائه کلیه تئوری های موجود در خصوص موضوع تحقیق

- فصل چهارم: ارائه روش مهندسی (مدل سازی)

- فصل پنجم: مطالعه موردی شامل ارائه محاسبات و نتایج عددی

- فصل ششم: نتیجه گیری

- منابع

- پیوست‌ها (در صورت نیاز)